Historische, politieke en economische achtergrond van de oorlog in Oekraïne.

Interview met Jacques Baud* door Zeitgeschehen im Fokus.

Zeitgeschehen im Fokus – Meneer Baud, u kent de regio waar op dit moment oorlog is. Welke conclusies heb je getrokken uit de afgelopen dagen, en hoe heeft het zover kunnen komen?

Jacques Baud – Ik ken de regio waar we het over hebben heel goed. Ik was bij het FDFA [Zwitsers Federaal Departement van Buitenlandse Zaken] en namens het FDFA was ik vijf jaar gedetacheerd bij de NAVO in de strijd tegen de proliferatie van handvuurwapens. Ik heb na 2014 toezicht gehouden op projecten in Oekraïne. Dit betekent dat ik Rusland zeer goed ken door mijn vroegere inlichtingenwerk, de NAVO, Oekraïne en de daarmee samenhangende omgeving. Ik spreek Russisch en heb toegang tot documenten waar weinigen in het Westen naar kijken.

U bent een kenner van de situatie in en rond Oekraïne. Uw professionele activiteit bracht u naar het huidige crisisgebied. Hoe zie je wat er gebeurt?

Het is gek, je zou kunnen zeggen dat er een echte hysterie is. Wat mij opvalt, en wat mij erg stoort, is dat niemand de vraag stelt waarom de Russen zijn binnengevallen. Niemand zal voor oorlog pleiten, zeker ik niet. Maar als voormalig hoofd “Vredesbeleid en Doctrine” van het Departement van Vredesoperaties van de VN in New York gedurende twee jaar, stel ik mezelf altijd de vraag: Hoe ben je zover gekomen dat je oorlog gaat voeren?

Wat was je taak daar?

Het was de bedoeling na te gaan hoe oorlogen ontstaan, welke elementen tot vrede leiden, en wat kan worden gedaan om slachtoffers te voorkomen of hoe oorlog kan worden voorkomen. Als je niet begrijpt hoe oorlog ontstaat, dan kun je ook geen oplossing vinden. We zitten precies in deze situatie. Elk land legt zijn eigen sancties tegen Rusland op, en u weet heel goed dat dit nergens toe leidt. Wat mij bijzonder schokte was de verklaring van de minister van Economische Zaken in Frankrijk dat zij de economie van Rusland willen vernietigen met het doel het Russische volk te laten lijden. Dat is een verklaring die me verontwaardigt.

Ruslands doel van demilitarisering en denazificatie

Hoe beoordeelt u de aanval van de Russen?

Als een staat een andere aanvalt, is dat in strijd met het internationaal recht. Maar men moet ook de achtergrond in ogenschouw nemen. In de eerste plaats moet duidelijk worden gemaakt dat Poetin niet gek is en evenmin het contact met de werkelijkheid heeft verloren. Hij is een persoon die zeer methodisch, systematisch, met andere woorden, zeer Russisch is. Ik denk dat hij zich bewust is van de gevolgen van zijn acties in Oekraïne. Hij oordeelde – uiteraard terecht – dat of hij nu een “kleine” operatie uitvoerde om de bevolking van Donbas te beschermen of een “massale” operatie ten gunste van de nationale belangen van Rusland en de bevolking van Donbas, de gevolgen dezelfde zouden zijn. Hij ging toen voor de maximale oplossing.

Wat zie je als het doel?

Het is zeker niet gericht tegen de Oekraïense bevolking. Poetin heeft dat keer op keer gezegd. Je ziet het ook in de feiten. Rusland levert nog steeds gas aan Oekraïne. De Russen hebben dat niet tegengehouden. Ze hebben het internet niet afgesloten. Ze hebben de elektriciteitscentrales en de watervoorziening niet vernietigd. Natuurlijk zijn er bepaalde gebieden waar gevochten wordt. Maar je ziet een heel andere aanpak van de Amerikanen, bijvoorbeeld in voormalig Joegoslavië, Irak of zelfs Libië. Toen de westerse landen hen aanvielen, vernietigden zij eerst de elektriciteits- en watervoorziening en de gehele infrastructuur.

Waarom handelt het Westen op deze manier?

De aanpak van de westerse landen – het is ook interessant om dit te zien vanuit het gezichtspunt van de operationele doctrine – wordt gevoed door het idee dat als je de infrastructuur vernietigt, de bevolking in opstand zal komen tegen de impopulaire dictator en je op die manier van hem af zult komen. Dit was ook de strategie tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen Duitse steden als Keulen, Berlijn, Hamburg, Dresden enz. werden gebombardeerd. Ze richtten zich rechtstreeks op de burgerbevolking, zodat er een opstand zou komen. De regering verliest haar macht door een opstand en u hebt de oorlog gewonnen zonder uw eigen troepen in gevaar te brengen. Dat is de theorie.

Wat is de Russische aanpak?

Het is totaal anders. Ze hebben hun doel duidelijk aangekondigd. Ze willen “demilitarisering” en “denazificatie”. Als je de berichtgeving eerlijk volgt, is dat precies wat ze doen. Natuurlijk is een oorlog een oorlog, en jammer genoeg vallen er altijd doden, maar het is interessant om te zien wat de cijfers zeggen. Op vrijdag (4 maart) heeft de VN de balans opgemaakt. Het meldde 265 gedode Oekraïense burgers. s Avonds schatte het Russische ministerie van Defensie het aantal omgekomen soldaten op 498. Dit betekent dat er meer slachtoffers zijn onder de Russische militairen dan onder de burgers aan Oekraïense zijde. Als je dit nu vergelijkt met Irak of Libië, dan is het precies andersom in de westerse oorlogsvoering.

Dat is in tegenspraak met het beeld in het Westen?

Ja, in onze media wordt geschetst dat de Russen alles zouden vernietigen, maar dat is natuurlijk niet waar. Ik ben ook verontrust door het beeld dat in onze media wordt geschetst van Poetin die plotseling besluit Oekraïne aan te vallen en te veroveren. De VS waarschuwden al maanden voor een verrassingsaanval, maar er gebeurde niets. Overigens hebben de inlichtingendiensten en de Oekraïense leiding de Amerikaanse verklaringen herhaaldelijk ontkend. Als je naar de militaire rapporten en de voorbereidingen kijkt, zie je heel duidelijk: Poetin was tot half februari niet van plan Oekraïne aan te vallen.

Waarom is dit veranderd? Wat is er gebeurd?

Je moet een paar dingen weten, anders begrijp je het niet. Op 24 maart 2021 vaardigde de Oekraïense president Selenskij een decreet uit dat hij voornemens was de Krim te heroveren. Daarna begon hij het Oekraïense leger naar het zuiden en zuidoosten te verplaatsen, naar de Donbas. Sinds een jaar hebben we dus een permanente opbouw van het leger aan de zuidgrens van Oekraïne. Dit verklaart waarom er eind februari geen Oekraïense troepen aan de Russisch-Oekraïense grens waren. Selenskyj heeft altijd het standpunt ingenomen dat de Russen Oekraïne niet zullen aanvallen. De Oekraïense minister van Defensie heeft dit ook herhaaldelijk bevestigd. Evenzo bevestigde het hoofd van de Oekraïense Veiligheidsraad in december en in januari dat er geen tekenen waren van een Russische aanval op Oekraïne.

Was dit een truc?

Nee, dat hebben ze meerdere malen gezegd, en ik ben er zeker van dat Poetin, die dat overigens ook herhaaldelijk heeft gezegd, niet wilde aanvallen. Er was duidelijk druk van de VS.

De VS hebben weinig belangstelling voor Oekraïne zelf. Op dit punt wilden zij de druk op Duitsland opvoeren om de Nordstream II af te sluiten. Zij wilden dat Oekraïne Rusland zou provoceren en dat, als Rusland zou reageren, North-Stream II in de ijskast zou worden gezet. Op een dergelijk scenario werd gezinspeeld ter gelegenheid van het bezoek van Olaf Scholz aan Washington, en Scholz wilde daar duidelijk niet aan meedoen. Dat is niet alleen mijn mening, er zijn ook Amerikanen die er zo over denken: Het doelwit is North Stream II, en men mag niet vergeten dat North Stream II werd gebouwd op verzoek van de Duitsers. Het is in wezen een Duits project. Omdat Duitsland meer gas nodig heeft om zijn energie- en klimaatdoelstellingen te halen.

De crisis in Oekraïne gaat niet over Oekraïne. Het gaat over Duitsland

In een nucleaire oorlog, zou Europa het slagveld zijn

Waarom heeft de VS hier op aangedrongen?

Sinds de Tweede Wereldoorlog is het altijd het beleid van de VS geweest om te voorkomen dat Duitsland en Rusland of de USSR nauwer zouden samenwerken. Dit ondanks het feit dat de Duitsers een historische angst voor de Russen hebben. Maar dit zijn de twee grootste machten in Europa. Historisch gezien zijn er altijd economische betrekkingen geweest tussen Duitsland en Rusland. De VS heeft altijd geprobeerd om dat te voorkomen. Men mag niet vergeten dat in een nucleaire oorlog, Europa het slagveld zou zijn. Dat betekent dat in een dergelijk geval de belangen van Europa en de Verenigde Staten niet noodzakelijk dezelfde zouden zijn. Dit verklaart waarom de Sovjet-Unie in de jaren tachtig pacifistische bewegingen in Duitsland steunde. Een nauwere band tussen Duitsland en Rusland zou de Amerikaanse nucleaire strategie zinloos maken.

De VS heeft altijd kritiek gehad op energie-afhankelijkheid?

Het is ironisch dat de VS kritiek hebben op de energieafhankelijkheid van Duitsland of Europa ten opzichte van Rusland. Rusland is de op één na grootste olieleverancier van de VS. De VS kopen hun olie hoofdzakelijk van Canada, dan van Rusland, gevolgd door Mexico en Saudi-Arabië. Dit betekent dat de VS afhankelijk is van Rusland. Dit geldt ook voor raketmotoren, bijvoorbeeld. Dat stoort de VS niet. Maar het zit de VS wel dwars dat de Europeanen afhankelijk zijn van Rusland.

Tijdens de Koude Oorlog heeft Rusland, d.w.z. de Sovjet-Unie, altijd alle gascontracten nageleefd. De Russische manier van denken is in dit opzicht zeer vergelijkbaar met de Zwitserse. Rusland houdt zich aan de wetten, het voelt zich gebonden aan de regels zoals Zwitserland. Je bent emotioneel, maar de regels gelden en je handhaaft die regels. Tijdens de Koude Oorlog heeft de Sovjet-Unie nooit een verband gelegd tussen economie en politiek. Het geschil in Oekraïne is een zuiver politiek geschil.

Brzeziński’s theorie dat Oekraïne de sleutel is tot de dominantie van Azië speelt hier ook een rol?

Brzeziński was zeker een groot denker en beïnvloedt nog steeds het strategische denken van de VS. Maar ik denk niet dat dit aspect zo centraal staat in deze crisis. Oekraïne is zeker belangrijk. Maar de vraag wie Oekraïne domineert of controleert, staat niet centraal. De Russen streven er niet naar Oekraïne te controleren. Het probleem van Rusland met Oekraïne is, net als voor andere landen, een kwestie van militaire strategie.

Wat betekent dat?

In de hele discussie die momenteel overal wordt gevoerd, worden cruciale zaken over het hoofd gezien. Zeker, mensen praten over kernwapens, maar het is als in een film. De realiteit is enigszins anders. De Russen willen een afstand tussen de NAVO en Rusland. Het kernelement van de NAVO is de nucleaire macht van de VS. Dat is de essentie van de NAVO. Toen ik bij de NAVO werkte, zei Jens Stoltenberg – hij was al mijn baas – altijd: “De NAVO is een kernmacht”. Wanneer de VS vandaag raketsystemen in Polen en Roemenië stationeert, zijn dat de zogenaamde MK-41-systemen.

Zijn dit verdedigingswapens?

Natuurlijk, de VS zegt dat ze puur defensief zijn. U kunt inderdaad verdedigingsraketten afvuren vanaf deze lanceerplatforms. Maar je kunt ook kernraketten gebruiken met hetzelfde systeem. Deze lanceerbases zijn een paar minuten van Moskou verwijderd. Als er iets gebeurt in een situatie van verhoogde spanning in Europa en de Russen uit satellietbeelden opmaken dat er activiteit is op de lanceerplatforms en dat er iets wordt voorbereid, zullen zij dan wachten tot er mogelijk kernraketten richting Moskou worden gelanceerd?

Waarschijnlijk niet…

…natuurlijk niet. Ze zouden onmiddellijk een preventieve aanval lanceren. De hele situatie kwam tot een hoogtepunt toen de VS zich terugtrokken uit het ABM-Verdrag [Verdrag inzake de beperking van ballistische-raketafweersystemen]. Volgens het ABM-verdrag hadden zij een dergelijk systeem niet in Europa kunnen stationeren. Als het op een confrontatie aankomt, heb je altijd een bepaalde reactietijd nodig. Al was het maar omdat er fouten kunnen gebeuren.

Zoiets hadden we ook tijdens de Koude Oorlog. Hoe groter de afstand tot de stationeringsplaatsen, hoe meer tijd je hebt om te reageren. Als de raketten te dicht bij Russisch grondgebied worden gestationeerd, is er geen tijd om te reageren in geval van een aanval en loop je het risico veel sneller in een nucleaire oorlog terecht te komen. Dit heeft gevolgen voor alle landen. De Russen beseften dit natuurlijk, en richtten op die basis het Warschaupact op.

Het belang van kernwapens neemt toe

De NAVO was er toch eerst ..

De NAVO werd in 1949 opgericht en het Warschaupact pas zes jaar later. De reden hiervoor was de herbewapening van de Bondsrepubliek Duitsland en zijn toetreding tot de NAVO in 1955. Als u naar de kaart van 1949 kijkt, ziet u een zeer grote kloof tussen de kernmacht NAVO en de USSR. Toen de NAVO door de toetreding van Duitsland verder oprukte naar de Russische grens, vormde Rusland het Warschaupact. De Oosteuropese staten waren reeds alle communistisch en de CP was in alle landen zeer sterk. Bijna erger dan in de USSR. De USSR wilde een veiligheidsgordel om zich heen, dus creëerde het het Warschaupact. Het wilde zich verzekeren van een buffer, zodat het zo lang mogelijk een conventionele oorlog kon voeren. Dat was het idee: zo lang mogelijk in de conventionele sfeer blijven en niet direct in de nucleaire sfeer terechtkomen.

Is dat vandaag de dag nog steeds zo?

Na de Koude Oorlog raakte de nucleaire bewapening enigszins in de vergetelheid. Veiligheid was niet langer een kwestie van kernwapens. De oorlog in Irak en de oorlog in Afghanistan waren oorlogen met conventionele wapens, en de nucleaire dimensie werd enigszins uit het oog verloren. Maar de Russen zijn dat niet vergeten. Ze denken heel strategisch. In die tijd bezocht ik de generale staf in Moskou op de Voroshilovsk Academie. Daar kon je zien hoe mensen denken. Ze denken strategisch, zoals men moet denken in tijden van oorlog.

Zie je dat vandaag?

Dat kun je vandaag heel duidelijk zien. Poetin’s mensen denken strategisch. Er is strategisch denken, operationeel denken en tactisch denken. De westerse landen hebben, zoals we in Afghanistan en Irak hebben gezien, geen strategie. Dit is precies het probleem dat de Fransen in Mali hebben. Mali heeft nu geëist dat zij het land verlaten, omdat de Fransen mensen doden zonder strategie en zonder doel. Met de Russen is het heel anders, zij denken strategisch. Ze hebben een doel. Het is hetzelfde met Poetin.

In onze media wordt keer op keer gemeld dat Poetin kernwapens in stelling heeft gebracht. Heb je dat ook gehoord?

Ja, Vladimir Poetin heeft zijn nucleaire strijdkrachten op 27 februari op alarmfase 1 gezet. Maar dat is slechts de helft van het verhaal. Op 11-12 februari werd in München de veiligheidsconferentie gehouden. Selensky was er. Hij gaf te kennen dat hij kernwapens wilde verwerven. Dit werd geïnterpreteerd als een potentiële bedreiging. Natuurlijk ging het rode licht aan in het Kremlin. Om dit te begrijpen, moet u de Overeenkomst van Boedapest van 1994 in gedachten hebben. Dat ging over het vernietigen van de kernraketten in de voormalige Sovjetrepublieken en alleen Rusland als kernmacht over te laten. Oekraïne droeg ook de kernwapens over aan Rusland, en Rusland verzekerde in ruil daarvoor de onschendbaarheid van zijn grenzen. Toen de Krim in 2014 terug naar Rusland ging, zei Oekraïne dat het zich ook niet langer aan de overeenkomst van 1994 zou houden.

Terug naar de kernwapens. Wat heeft Poetin echt gezegd?

Als Selenskij de kernwapens terug wil, zou dat voor Poetin zeker een onaanvaardbare weg zijn. Als je nucleaire wapens aan de grens hebt, is er weinig waarschuwingstijd. Er was een persconferentie na het bezoek van Macron, en Poetin zei daar in niet mis te verstane bewoordingen dat als de afstand tussen de NAVO en Rusland te klein zou zijn, dit onbedoeld tot complicaties zou kunnen leiden. Maar het beslissende element was aan het begin van de oorlog tegen Oekraïne, toen de Franse minister van Buitenlandse Zaken Poetin bedreigde door te benadrukken dat de NAVO een nucleaire macht was. Poetin reageerde hierop en zette zijn nucleaire strijdkrachten in de hoogste staat van paraatheid. De pers heeft dit natuurlijk niet vermeld. Poetin is een realist, hij is nuchter en doelgericht.

Wat heeft Poetin bewogen om nu militair in te grijpen?

Op 24 maart 2021 vaardigde Selenskii het decreet uit dat hij de Krim zou heroveren. Hij heeft voorbereidingen getroffen om dat te doen. Of dat zijn bedoeling was of gewoon een politieke manoeuvre, weten we niet. Wat we echter hebben gezien, is dat hij het Oekraïense leger in de Donbas-regio massaal heeft versterkt en het in het zuiden in de richting van de Krim heeft gemobiliseerd. Natuurlijk hebben de Russen dit gemerkt. Tegelijkertijd voerde de NAVO in april vorig jaar een zeer groot manoeuvre uit tussen de Oostzee en de Zwarte Zee. Dit heeft de Russen begrijpelijkerwijs doen schrikken. Zij hielden oefeningen in het zuidelijk militair district om hun aanwezigheid te markeren. Daarna werd het rustiger, en in september hield Rusland de lang geplande “Zapad 21”-oefeningen. Deze oefeningen worden om de vier jaar gehouden. Aan het einde van de manoeuvre bleven enkele troepen in de buurt van Wit-Rusland. Dit waren troepen van het Oostelijk Militair District. Het meeste materiaal werd daar achtergelaten, omdat een grote manoeuvre met Wit-Rusland was gepland voor het begin van dit jaar.

Hoe heeft het Westen hierop gereageerd?

Europa en vooral de VS interpreteerden het als een versterking van de offensieve capaciteit tegen Oekraïne. Onafhankelijke militaire deskundigen, maar ook het hoofd van de Oekraïense Veiligheidsraad, zeiden dat er geen voorbereidingen voor een oorlog werden getroffen. Rusland liet het materiaal van oktober achter voor de oefeningen met Wit-Rusland – dat was niet gepland voor een aanval. Zogenaamde Westerse militaire deskundigen, vooral uit Frankrijk, noemden dit onmiddellijk een voorbereiding op oorlog en maakten Poetin uit voor een krankzinnige dictator. Dat is de hele ontwikkeling die heeft plaatsgevonden van eind oktober 2021 tot begin dit jaar. De communicatie van de VS en Oekraïne over deze kwestie was zeer tegenstrijdig. De ene sprak over een geplande aanval, de andere ontkende het. Het was een constant heen en weer gaan in termen van ja en nee.

OVSE meldt zware beschietingen van Volksrepublieken Lugansk en Donetsk door Oekraïne in februari

Wat is er in februari gebeurd?

Eind januari lijkt de situatie te zijn veranderd en het lijkt erop dat de VS met Selenskyj heeft gesproken, want toen kwam er een verandering. Vanaf begin februari bleven de VS zeggen dat de Russen op het punt stonden aan te vallen. Ze verspreiden scenario’s van een aanval. Antony Blinken, bijvoorbeeld, sprak voor de VN-Veiligheidsraad en legde uit hoe de Russische aanval zou plaatsvinden. Hij zei dat hij dit wist van de inlichtingendiensten. Dit doet denken aan de situatie in 2002/2003 vóór de aanval op Irak. Ook hier zou het gebaseerd zijn op de analyse van de inlichtingendiensten. Dat was toen ook al niet waar. Want de CIA was niet overtuigd van de aanwezigheid van massavernietigingswapens in Irak. Rumsfeld vertrouwde dus niet op de CIA, maar op een kleine vertrouwelijke groep binnen het Ministerie van Defensie, die speciaal voor deze situatie in het leven was geroepen om de analyses van de CIA te omzeilen.

Waar komt de informatie vandaag?

In de context van Oekraïne deed Blinken precies hetzelfde. Dat kun je zien aan het feit dat niemand van de CIA er commentaar op heeft gegeven. Amerikaanse analisten hebben opgemerkt dat de inlichtingendiensten in dit verband niet van zich hebben laten horen. Alles wat Blinken ons vertelde, kwam van een groep die hij zelf had samengesteld, binnen zijn afdeling – een zogenaamd Tiger Team. Deze scenario’s die ons zijn voorgelegd, komen niet van inlichtingendiensten. Zogenaamde deskundigen hebben een bepaald scenario bedacht met een politieke agenda. Zo is het gerucht ontstaan dat de Russen zouden aanvallen. Dus Joe Biden zei dat hij wist dat de Russen op 16 februari zouden aanvallen. Op de vraag hoe hij dit wist, antwoordde hij dat de VS over goede inlichtingencapaciteiten beschikte. Hij heeft de CIA of de Nationale Inlichtingendienst niet genoemd.

Is er iets gebeurd op 16 februari?

Ja, op die dag zien we een extreme toename van schendingen van het staakt-het-vuren door het Oekraïense leger langs de staakt-het-vuren-lijn, de zogenaamde contactlijn. De afgelopen acht jaar zijn er af en toe schendingen geweest, maar sinds 12 februari is het aantal explosies extreem toegenomen, vooral in de gebieden Donetsk en Lugansk. Dit is alleen bekend omdat alles is vastgelegd door de OVSE-missie in de Donbas. U kunt deze protocollen lezen in de “Dagelijkse rapporten” van de OVSE.

Wat wilde het Oekraïense leger hiermee bereiken?

Het was zeker het begin van een offensief tegen de Donbas. Naarmate het artillerievuur toenam, begonnen de autoriteiten van de twee republieken de burgerbevolking te evacueren en naar Rusland te brengen. Sergei Lavrov sprak in een interview over 100.000 vluchtelingen. In Rusland zag men de tekenen van een grootschalige operatie.

Wat waren de gevolgen?

Deze actie van het Oekraïense leger heeft eigenlijk alles in gang gezet. Op dat moment was het voor Poetin duidelijk dat Oekraïne een offensief wilde uitvoeren tegen de twee republieken. Op 15 februari had het Russische parlement, de Doema, een resolutie aangenomen waarin werd voorgesteld de twee republieken te erkennen. Poetin reageerde hier aanvankelijk niet op, maar toen de aanvallen sterker werden, besloot hij op 21 februari de eis van de parlementaire resolutie uit te voeren.

Oorzaken van rechts-extremisme in Oekraïne

Waarom heeft Poetin deze stap genomen?

In deze situatie had hij weinig keus, omdat de Russische bevolking het nauwelijks zou hebben begrepen als hij niets had gedaan om de in Rusland geboren bevolking in de Donbas te beschermen. Voor Poetin was het duidelijk dat als hij zou reageren en ingrijpen, het Westen zou reageren met massale sancties, ongeacht of hij alleen de republieken zou helpen of heel Oekraïne zou aanvallen. Als eerste stap erkende hij de onafhankelijkheid van de twee republieken. Op dezelfde dag sloot hij een overeenkomst inzake vriendschap en samenwerking met de twee republieken. Volgens hoofdstuk 51 van het VN-Handvest geeft dit hem het recht om de twee republieken te helpen in de zin van collectieve verdediging en zelfverdediging. Aldus werd de rechtsgrondslag gecreëerd om de twee republieken met militaire middelen te hulp te komen.

Maar hij hielp niet alleen de republieken, hij viel de hele Oekraïne aan….

Poetin had twee opties: Ten eerste, samen met de Russischtalige bevolking in de Donbas tegen de aanvallers, d.w.z. het Oekraïense leger, te vechten; ten tweede, Oekraïne op verschillende plaatsen aan te vallen om de militaire vermogens van Oekraïne te verzwakken. Poetin heeft ook berekend dat wat hij ook doet, de sancties zullen blijven aanhouden. Daarom heeft hij zeker gekozen voor de maximale variant, al moet duidelijk worden gezegd dat Poetin nooit heeft gezegd dat hij Oekraïne in bezit wil nemen. Zijn doel is duidelijk: demilitarisering en denazificatie.

Wat is de achtergrond van deze doelstelling?

Demilitarisering is begrijpelijk, omdat Oekraïne het hele leger in het zuiden tussen Donbas en de Krim had samengebracht. Dit betekent dat het met een snelle operatie de troepen zou kunnen omsingelen. Een groot deel van het Oekraïense leger bevindt zich in een grote omsingeling in het gebied van Donbas, Mariupol en Zaporozhye. De Russen hebben het leger omsingeld en dus geneutraliseerd. Dan blijft denazificatie over. Als de Russen zoiets zeggen, is het meestal niet zomaar een verzinsel. Er zijn sterke formaties van rechts-radicalen. Naast het Oekraïense leger, dat zeer onbetrouwbaar is, zijn er sinds 2014 sterke paramilitaire troepen uitgebreid, waaronder bijvoorbeeld het bekende Azov-regiment. Maar er zijn er nog veel meer. Er zijn zeer veel van deze groepen, die onder Oekraïens commando staan, maar niet alleen uit Oekraïners bestaan. Het Azov Regiment bestaat uit 19 nationaliteiten, waaronder Fransen, zelfs Zwitsers, etc. Het is een buitenlands legioen. Dit is een vreemdelingenlegioen. In totaal zijn deze extreem-rechtse groeperingen volgens Reuters ongeveer 100.000 strijders sterk.

Waarom zijn er zoveel paramilitaire organisaties?

In 2015/2016, was ik in Oekraïne met de Nato. Oekraïne had een groot probleem, het had te weinig soldaten, want het Oekraïense leger heeft een van de hoogste zelfmoordcijfers. Het had de meeste sterfgevallen door zelfmoord en alcoholproblemen. Het had moeite rekruten te vinden. Ik werd gevraagd om daar te helpen vanwege mijn ervaring bij de VN. Ik ben in dit kader verschillende keren naar Oekraïne geweest. Het belangrijkste punt was dat het leger geen geloofwaardigheid had bij de bevolking en ook militair niet geloofwaardig was. Daarom bevorderde en breidde Oekraïne de paramilitaire troepen steeds meer uit. Dit zijn fanatici met een sterk rechts-extremisme.

Waar komt het rechts-extremisme vandaan?

De oorsprong ervan gaat terug tot de jaren 1930. Na de extreme jaren van hongersnood, die de geschiedenis zijn ingegaan als de Holodomor, vormde zich een verzet tegen de Sovjetmacht. Om de modernisering van de USSR te financieren, had Stalin de oogsten geconfisqueerd, wat een hongersnood zonder weerga veroorzaakte. Het was de NKVD, de voorloper van de KGB [Sovjet geheime dienst], die dit beleid uitvoerde. De NKVD was territoriaal georganiseerd en in Oekraïne bekleedden veel Joden hoge commandoposten. Daardoor liepen dingen door elkaar: haat tegen de communisten, haat tegen de Russen en haat tegen de Joden. De eerste extreem-rechtse groeperingen dateren uit deze periode, en bestaan nog steeds. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden de Duitsers deze rechtse extremisten, zoals Stepan Bandera’s OUN, het Oekraïense Opstandelingenleger, en anderen nodig om als guerrillastrijders tegen de Sovjets op te treden. In die tijd werden de troepen van het 3e Rijk gezien als bevrijders; zo wordt de 2e Panzer Divisie van de SS, “Das Reich”, die in 1943 Charkov bevrijdde van de Sovjets, vandaag de dag nog steeds vereerd in Oekraïne. Het geografische centrum van het extreem-rechtse verzet bevond zich in Lwow, nu Lviv, dat in Galicië ligt. Deze regio had zelfs zijn eigen 14de SS Panzer Grenadier Divisie “Galicia”, een SS divisie die uitsluitend uit Oekraïeners bestond.

De OUN werd gevormd tijdens de Tweede Wereldoorlog en overleefde de Sovjetperiode?

Na de Tweede Wereldoorlog was de vijand nog steeds de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie slaagde er niet in deze anti-Sovjet bewegingen volledig uit te schakelen. De VS, Frankrijk en Groot-Brittannië beseften dat de OUN nuttig kon zijn en steunden haar in de strijd tegen de Sovjet-Unie door sabotage en met wapens. Tot het begin van de jaren zestig werden deze organisaties gesteund vanuit het Westen. In het bijzonder via Operations Aerodynamic, Valuable, Minos, Capacho, en anderen. Sinds die tijd zijn er in Oekraïne altijd krachten geweest die nauwe banden hadden met het Westen en de NAVO. Vandaag de dag is het de zwakte van het Oekraïense leger die de mensen ertoe heeft gebracht hun toevlucht te nemen tot deze fanatieke groeperingen. Om ze neonazi’s te noemen vind ik niet helemaal juist. Zij sympathiseren met de ideeën, zij hebben de insignes, maar zij hebben noch een politieke doctrine, noch een politiek plan.

Na 2014 werden twee akkoorden gesloten om de situatie in Oekraïne te pacificeren. Wat is de betekenis van de overeenkomsten in de context van het huidige geschil?

Ja, dat is belangrijk om te begrijpen, want het niet nakomen van deze twee overeenkomsten heeft in feite tot oorlog geleid. Sinds 2014 zou er een oplossing voor het conflict zijn, het Minsk-akkoord. In september 2014 was het duidelijk dat het Oekraïense leger over zeer slechte oorlogsvoering beschikte, ook al werd het geadviseerd door de Navo. Het had constant storingen. Daarom moest het in september 2014 instemmen met akkoord I van Minsk. Het was een verdrag tussen de Oekraïense regering en de vertegenwoordigers van de twee zelfbenoemde republieken Donetsk en Lugansk met de Europese en Russische garanderende mogendheden.

Dubbelspel van de EU en de VS

Hoe zijn die twee republieken in die tijd ontstaan?

Om dit te begrijpen, moeten we een stukje terug in de geschiedenis. In het najaar van 2013 wilde de EU een handels- en economische overeenkomst met Oekraïne sluiten. De EU bood Oekraïne een ontwikkelingsgarantie met subsidies, met export en import, enz. De Oekraïense autoriteiten wilden de overeenkomst sluiten. Maar dat ging niet zonder problemen, want de Oekraïense industrie en landbouw waren wat kwaliteit en produkten betreft op Rusland georiënteerd. De Oekraïners ontwikkelden motoren voor Russische vliegtuigen, niet voor Europese of Amerikaanse. De algemene oriëntatie van de industrie was gericht op het Oosten, niet op het Westen. Wat kwaliteit betreft, had Oekraïne het moeilijk om met de Europese markt te concurreren. Daarom wilden de autoriteiten met de EU samenwerken en tegelijkertijd economische betrekkingen met Rusland onderhouden.

Zou dat mogelijk zijn geweest?

Rusland had van zijn kant geen probleem met de plannen van Oekraïne. Maar Rusland wilde zijn economische betrekkingen met Oekraïne behouden. Daarom stelde hij voor twee overeenkomsten met een trilaterale werkgroep op te stellen: één tussen Oekraïne en de EU en één tussen Oekraïne en Rusland. Het doel was de belangen van alle partijen te behartigen. Het was de Europese Unie, in de persoon van Barroso, die eiste dat Oekraïne zou kiezen tussen Rusland en de EU. Oekraïne vroeg vervolgens om een afkoelingsperiode en een pauze in het hele proces. Daarna hebben de EU en de VS geen eerlijk spel gespeeld.

Waarom?

De westerse pers kopte: “Rusland oefent druk uit op Oekraïne om verdrag met EU te voorkomen”. Dat was fout. Dat was het niet. De regering van Oekraïne toonde nog steeds belangstelling voor het verdrag met de EU, maar wilde meer tijd om erover na te denken en de oplossingen voor deze complexe situatie zorgvuldig te bestuderen. Maar dat is niet wat de pers in Europa zei. De volgende dag doken rechts-extremisten uit het westen van het land op op de Maidan in Kiev. Wat daar allemaal heeft plaatsgevonden met de goedkeuring en steun van het Westen is gruwelijk. Maar het valt buiten ons bestek om op dit alles in te gaan.

Wat gebeurde er nadat Janoekovitsj, de democratisch gekozen president, omver was geworpen?

De nieuwe voorlopige regering – die voortkwam uit nationalistisch uiterst rechts – wijzigde onmiddellijk de wet op de officiële taal in Oekraïne als haar eerste officiële handeling. Dit bewijst ook dat deze omverwerping niets te maken had met democratie; het waren nationalisten, en dan nog hardliners, die de opstand hadden georganiseerd. Deze wetswijziging veroorzaakte een storm in de Russischtalige gebieden. Grote demonstraties tegen de taalwet werden georganiseerd in alle steden van het zuiden, in Odessa, in Mariupol, in Donetsk, in Lugansk, op de Krim, enz. De Oekraïense autoriteiten hebben hier zeer massaal en brutaal op gereageerd, met inzet van het leger. Op korte termijn werden autonome republieken uitgeroepen in Odessa, Charkov, Dnipropetrovsk, Lugansk, Donetsk en andere. Deze werden zeer brutaal uitgevochten. Twee zijn er overgebleven, Donetsk en Lugansk, die zichzelf tot autonome republieken hebben uitgeroepen.

Hoe hebben zij hun status gelegitimeerd?

Zij hielden in mei 2014 een referendum. Ze wilden autonomie, en dat is heel, heel belangrijk. Als je naar de media van de laatste maanden kijkt, hebben ze het steeds over separatisten gehad. Maar dit is al acht jaar een totale leugen. Zij spraken altijd over separatisten, – dat is volkomen verkeerd, want in het referendum is altijd duidelijk en ondubbelzinnig gesproken over autonomie binnen Oekraïne, zij wilden als het ware een Zwitserse oplossing. Zij werden dus autonoom en vroegen om erkenning van de republieken door Rusland, maar de Russische regering onder Poetin weigerde.

De onafhankelijkheidsstrijd van de Krim

Heeft de ontwikkeling op de Krim hier niet ook mee te maken?

De mensen vergeten dat de Krim zichzelf onafhankelijk verklaarde voordat Oekraïne onafhankelijk werd. In januari 1991, toen de Sovjet-Unie nog aan de macht was, hield de Krim een referendum om bij Moskou te horen en niet langer bij Kiev. Zo werd het een autonome socialistische Sovjetrepubliek. Oekraïne had slechts 6 maanden later, in augustus 1991, een referendum gehouden. Op dat moment beschouwde de Krim zichzelf niet als deel van Oekraïne. Maar Oekraïne accepteerde dit niet. Tussen 1991 en 2014 was het een voortdurend touwtrekken tussen de twee entiteiten. De Krim had haar eigen grondwet met haar eigen autoriteiten. In 1995 heeft Oekraïne, aangemoedigd door het Memorandum van Boedapest, met speciale strijdkrachten de Krimregering omvergeworpen en de grondwet ongeldig verklaard. Maar dit wordt nooit vermeld, omdat het de huidige ontwikkelingen in een heel ander licht zou plaatsen.

Wat wilden de mensen van de Krim?

In feite zagen zij zichzelf altijd als onafhankelijk. Vanaf 1995 werd de Krim per decreet van Kiev bestuurd. Dit was volledig in strijd met het referendum van 1991 en verklaart waarom de Krim in 2014 opnieuw een referendum hield nadat de illegale staatsgreep een nieuwe ultranationalistische regering, volledig anti-Russisch, aan de macht had gebracht in Oekraïne. Het resultaat was zeer vergelijkbaar met 30 jaar eerder. Na het referendum vroeg de Krim of zij zich bij de Russische Federatie mocht aansluiten. Het was niet Rusland dat de Krim veroverde, maar de bevolking gaf de autoriteiten toestemming om Rusland om toelating te vragen. Er was ook een vriendschapsovereenkomst tussen Rusland en Oekraïne in 1997, waarin Oekraïne de culturele diversiteit van minderheden in het land garandeerde. Toen in februari 2014 de Russische taal werd verboden, was dat een schending van dit verdrag.

Nu wordt het duidelijk dat als je dit allemaal niet weet, je het risico loopt de situatie verkeerd in te schatten.

Terug naar het Minsk akkoord. Naast Oekraïne en de autonome republieken waren er ook garanderende mogendheden aanwezig, zoals Duitsland en Frankrijk aan de kant van Oekraïne en Rusland aan de kant van de republieken. Duitsland, Frankrijk en Rusland deden dit als vertegenwoordigers van de OVSE. De EU was er niet bij betrokken, het was puur een zaak voor de OVSE. Onmiddellijk na het akkoord van Minsk I startte Oekraïne een antiterroristische operatie tegen de twee autonome republieken. Dus de regering negeerde de overeenkomst volledig en voerde deze operatie uit. Maar er was weer een totale nederlaag van het Oekraïense leger in Debaltsevo. Het was een debacle.

Gebeurde dit ook met de steun van de NAVO?

Ja, en men moet zich afvragen wat de militaire adviseurs van de NAVO daar eigenlijk deden, want de strijdkrachten van de republieken versloegen het Oekraïense leger volledig.

Dat leidde tot een tweede overeenkomst, Minsk II, die in februari 2015 werd ondertekend. Het diende als basis voor een resolutie van de VN-Veiligheidsraad. Deze overeenkomst is dus bindend volgens het internationaal recht: zij moet worden uitgevoerd.

Is dit ook gecontroleerd door de VN?

Nee, niemand gaf er iets om, en behalve Rusland eiste niemand naleving van het Minsk II-akkoord. Plotseling was er alleen nog maar sprake van het Normandische formaat. Maar dat is totaal onbelangrijk. Dit gebeurde tijdens de viering van D-Day in juni 2014. De veteranen van de oorlog, de staatshoofden van de geallieerden waren uitgenodigd, evenals Duitsland, Oekraïne en de vertegenwoordigers van andere staten. In het Normandische formaat waren alleen de staatshoofden vertegenwoordigd, de autonome republieken zijn er uiteraard niet bij. Oekraïne wil niet praten met de vertegenwoordigers van Lugansk en Donetsk. Maar als je kijkt naar de Minsk-akkoorden, moet er een akkoord komen tussen de Oekraïense regering en de republieken, zodat de Oekraïense grondwet kan worden aangepast. Dat is een proces dat in het land zelf plaatsvindt, maar de Oekraïense regering wilde dat niet.

Maar de Oekraïners hebben het akkoord ook ondertekend…

… ja, maar Oekraïne wilde altijd Rusland de schuld geven van het probleem. De Oekraïners beweerden dat Rusland Oekraïne had aangevallen en dat er daarom problemen waren. Maar dat was duidelijk, het was een intern probleem. Sinds 2014 hebben OVSE-waarnemers nooit Russische militaire eenheden gezien. In beide overeenkomsten staat heel duidelijk: De oplossing moet binnen Oekraïne worden gevonden. Het gaat om een zekere autonomie binnen het land, en alleen Oekraïne kan dat oplossen. Dit heeft niets met Rusland te maken.

Daartoe moeten we de grondwet aanpassen.

Ja, precies, maar het is niet gedaan. Oekraïne heeft nog geen stap gezet. Ook de leden van de VN-Veiligheidsraad hebben niets gedaan, integendeel. De situatie is er helemaal niet beter op geworden.

Hoe gedroeg Rusland zich?

Het standpunt van Rusland was altijd hetzelfde. Zij wilde dat de akkoorden van Minsk werden uitgevoerd. Zij heeft dit standpunt gedurende acht jaar niet gewijzigd. Gedurende deze acht jaar waren er natuurlijk diverse grensschendingen, artillerievuur, enz. maar Rusland heeft de overeenkomst nooit in twijfel getrokken.

Hoe ging het verder met Oekraïne?

Oekraïne heeft begin juli vorig jaar een wet aangenomen. Het was een wet die zei dat mensen verschillende rechten hebben afhankelijk van hun afkomst. Het doet sterk denken aan de Neurenberger rassenwetten van 1935. Alleen de echte Oekraïners hebben alle rechten, alle anderen hebben slechts beperkte rechten. In reactie daarop heeft Poetin een artikel geschreven waarin hij de historische oorsprong van Oekraïne uitlegt. Hij had kritiek op het onderscheid tussen Oekraïners en Russen, enz. Hij schreef zijn artikel als reactie op deze wet. Maar in Europa interpreteerden de mensen het als zeggen dat hij Oekraïne niet als staat erkende. Het was een artikel om een mogelijke annexatie van Oekraïne te rechtvaardigen. In het Westen wordt dit alles geloofd, hoewel niemand weet waarom Poetin het artikel heeft geschreven of wat er werkelijk in staat. Het is duidelijk dat men er in het Westen naar streefde een zo negatief mogelijk beeld van Poetin te schetsen. Ik heb het artikel gelezen, het is heel logisch.

Hadden de Russen niet verwacht dat hij er commentaar op zou geven?

Natuurlijk, er zijn zoveel Russen in Oekraïne. Hij moest iets doen. Het zou niet juist zijn geweest tegenover de mensen (maar ook in termen van internationaal recht, met de verantwoordelijkheid om te beschermen) als zij het stilzwijgend hadden aanvaard. Al deze kleine details zijn absoluut noodzakelijk, anders begrijp je niet wat er aan de hand is. Men kan het gedrag van Poetin alleen maar zo indelen, en men kan zien dat de oorlog steeds meer werd uitgelokt. Ik kan niet zeggen of Poetin goed of slecht is. Maar de manier waarop hij in het Westen wordt beoordeeld is verkeerd.

Zwitserland verlaat de status van neutraliteit

Wat vind je van de reactie van Zwitserland afgelopen weekend?

Het is verschrikkelijk, het is een ramp. Rusland heeft een lijst opgesteld van 48 “onvriendelijke staten”, en stelt zich voor dat Zwitserland daar ook op staat. Dit is nu echt een keerpunt, maar Zwitserland is er zelf verantwoordelijk voor. Zwitserland is altijd “de man in het midden” geweest. Wij hebben met alle staten een dialoog gevoerd en hebben de moed gehad in het midden te staan. Er heerst hysterie over de sancties. Rusland is zeer goed voorbereid op deze situatie, het zal er onder lijden, maar het is er op voorbereid. Maar het principe van sancties is helemaal verkeerd. Vandaag hebben sancties de functie van de diplomatie vervangen. Dit was het geval met Venezuela, met Cuba, met Irak, met Iran, enz. De staten hebben niets gedaan, maar hun beleid bevalt de VS niet. Dat is hun fout. Toen ik zag dat de gehandicapte atleten werden uitgesloten van de Paralympics, was ik echt met stomheid geslagen. Dat is zo misplaatst. Het raakt mensen, het is gewoon gemeen. Het behoort tot dezelfde categorie wanneer de Franse minister van Buitenlandse Zaken zegt dat het Russische volk moet lijden onder de sancties. Wie zoiets zegt, heeft geen eer voor mij. Er is niets positiefs aan om een oorlog te beginnen, maar om zo te reageren is gewoon schandalig.

Hoe ziet u het, dat de mensen de straat op gaan tegen de oorlog in Oekraïne?

Natuurlijk vraag ik me af: wat maakt de oorlog tegen Oekraïne erger dan de oorlog tegen Irak, tegen Jemen, tegen Syrië of tegen Libië? Zoals bekend waren er in dit geval geen sancties tegen de agressor, de VS, of tegen degenen die wapens leverden die tegen de burgerbevolking werden gebruikt. Ik vraag me af: wie demonstreert er voor Jemen? Wie demonstreerde voor Libië, wie demonstreerde voor Afghanistan? Men weet niet waarom de VS in Afghanistan was. Ik weet uit inlichtingenbronnen dat er nooit enig bewijs is geweest dat Afghanistan of Osama bin Laden betrokken waren bij de aanslagen van 11 september 2001, maar toch is men ten strijde getrokken in Afghanistan.

Waarom?

Op 12 september 2001, de dag na de aanslagen, wilden de VS represailles nemen en besloten zij Afghanistan te bombarderen. De stafchef van de Amerikaanse luchtmacht zei dat er niet genoeg doelen waren in Afghanistan. In antwoord daarop zei de minister van Defensie: “Als we niet genoeg doelen hebben in Afghanistan, bombarderen we Irak.” Dit is niet door mij verzonnen, er zijn bronnen, documenten en mensen die erbij waren. Dit is de realiteit, maar wij worden naar de “goede” kant getrokken met propaganda en manipulatie.

Als ik dit gesprek mag samenvatten, dan is uit uw antwoorden duidelijk geworden dat het Westen al lange tijd olie op het vuur gooit en Rusland steeds weer provoceert. Deze provocaties worden echter zelden weergegeven in onze media, maar de antwoorden van Poetin worden slechts gedeeltelijk of vervalst om het beeld van de oorlogszuchtige en het monster in stand te houden.

Mijn grootvader was Fransman, hij was soldaat in de Eerste Wereldoorlog en vertelde me daar vaak over. En ik moet zeggen dat de hysterie, de manipulatie en het ondoordachte gedrag van de westerse politici mij daar vandaag sterk aan doen denken, en dat baart mij werkelijk grote zorgen. Als ik zie hoe ons neutrale land niet langer in staat is een standpunt in te nemen dat onafhankelijk is van de EU en de VS, voel ik mij beschaamd. Het heeft een helder hoofd nodig en de feiten achter de hele ontwikkeling. Alleen dan kan Zwitserland een verstandig vredesbeleid voeren.

Mr Baud, dank u voor het interview.

Interview Thomas Kaiser

*Jacques Baud behaalde een master in de econometrie en een postdoctorale graad in internationale veiligheid aan het Graduate Institute of International Relations in Genève en was kolonel in het Zwitserse leger. Hij werkte voor de Zwitserse Strategische Inlichtingendienst en was adviseur voor de beveiliging van vluchtelingenkampen in Oost-Zaïre tijdens de Rwandese oorlog (UNHCR-Zaïre/Congo, 1995-1996). Hij werkte voor het DPKO (Department of Peacekeeping Operations) van de Verenigde Naties in New York (1997-99), richtte het International Centre for Humanitarian Demining in Genève (CIGHD) op en het Information Management System for Mine Action (IMSMA). Hij heeft bijgedragen tot de invoering van het inlichtingenconcept in VN-vredesoperaties en stond aan het hoofd van het eerste geïntegreerde analysecentrum van de VN voor gezamenlijke missies (JMAC) in Sudan (2005-2006). Hij was hoofd van de afdeling vredesbeleid en doctrine van het VN-departement vredeshandhavingsoperaties in New York (2009-11) en van de VN-deskundigengroep inzake de hervorming van de veiligheidssector en de rechtsstaat, werkte bij de NAVO en is auteur van verscheidene boeken over inlichtingen, asymmetrische oorlogsvoering, terrorisme en desinformatie.


Help ons de censuur van BIG-TECH te omzeilen en volg ons op Telegram:

Telegram: t.me/dissidenteen

Meld je aan voor onze gratis dagelijkse nieuwsbrief, 10.000 gingen je al voor:


Larry C. Johnson: “Het Oekraïense leger is verslagen. Wat overblijft is opruimen”

0 0 stemmen
Artikelbeoordeling
Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Reacties
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties